Het regenachtige weer en de corona-waarschuwing hielden zo’n 200 belangstellenden niet weg van de eindpresentatie van de boekenserie Brabants Dorpsleven van Bernard van Dam. De Stichting Bernard van Dam had daarvoor afgelopen zondag de Eerdse kerk gereserveerd. De kerk, in zijn dagen een tweede thuis voor Bernard van Dam, liep ruim voor aanvang vol onder genot van koffie en muziek van het trio Cor Swanenberg.
De aanwezigen kregen een gevarieerd programma voorgeschoteld. Allereerst werd een bijzonder bier gepresenteerd en gedoopt, de Cuvée Bernard, dat door achterkleinkinderen Rik en Martijn speciaal voor deze gelegenheid is gebrouwen. Het bier bevat ingrediënten uit de streek, zoals hop uit Schijndel en St. Ambrosius honing, van de bijenvereniging die door Bernard van Dam in 1905 is opgericht.
Vervolgens vertelde Cor Swanenberg enkele treffende anekdotes, die hij in de boeken aantrof en las een brief van Bram Brom voor. Dat was het synoniem waaronder Van Dam in ‘Aan den Ooiver in Battle-dress’ in Eerds dialect allerlei lokaal-gevoelige zaken voor de Eerdse soldaten in Nederlands-Indië beschreef. Swanenberg somde nog een reeks van bijzondere oud-Brabantse gezegdes op uit de dialogen van de Zaolige Kaorssemis-reeks uit de jaren ’30. Volgens Cor hoor je die niet of nauwelijks meer; voor het Brabantse dialect is het materiaal van Bernard daarom van grote waarde, zo betoogde Cor.
Gerard Rooijakkers legde in zijn lezing het verband van de door Bernard van Dam beschreven boerenwereld van 100-140 jaar terug met de hedendaagse agrarische wereld. Visueel kwam dat treffend tot uitdrukking door beelden van tractoren op het Malieveld in december vorig jaar en een massaal boerenprotest in Eindhoven in 1917. Waarmee onder andere werd aangetoond dat veranderingen en transformaties én protesten tegen politieke keuzes voor die veranderingen voor ‘de boer’ een constante factor zijn. Met prachtige voorbeelden uit het grootse en gevarieerde werk van Bernard van Dam, onderstreepte Rooijakkers in vogelvlucht de kritische en onconventionele humor en scherpte van deze bijzondere Eerdenaar.
Alsof het zo moest zijn daalde Bernard van Dam, in een verrassingsact van Gerard Gloudemans, neer uit de hemel en vertelde wat hij allemaal zo tegenkwam in het hedendaagse Eerde. Dat viel niet mee en Bernard kon zijn ogen niet geloven, zo sprak hij. Hij trof verder nog wat bekenden en memoreerde nog wat anekdotes uit de ‘goeie ouwe tijd’. “Er is niks meer over van de omgeving, maar gelukkig is ons kerkske eindelijk mooi opgeknapt”, concludeerde hij.
Daarna volgde een symbolische handeling: Gerard Rooijakkers droeg het resultaat van vele jaren speuren in archieven zijn over aan voorzitter Ben van Dam van de stichting: drie grote dozen met dik gevulde ordners artikelen en tekeningen.
Ben van Dam dankte Gerard voor de intensieve en hechte samenwerking, die tot dit geweldige resultaat heeft geleid en gaf op zijn beurt het woord aan Gijs Wortel, gerenommeerd boekbinder die kort vertelde hoe de prachtige duo-cassette, waarin de 11 boeken precies passen, tot stand was gekomen. Het geheel vormt een prachtig geheel en is een memorabel, cultureel document geworden.
De stichting had een ‘special edition’ van de boeken en duo-cassette laten vervaardigen en die werd daarna officieel aangeboden aan Frits van Eerd. Familie van Eerd heeft, mede vanuit een historische band met familie Van Dam, het project ruimhartig ondersteund. Frits vertelde in zijn dankwoord zijn roots niet te verloochenen (de families Van Dam en Van Eerd waren beide molenaars) en ook groot belang te hechten aan de overdracht van de Brabantse en Meierijse geschiedenis aan volgende generaties. De wijze waarop het werk van Bernard van Dam nu is vastgelegd en voor iedereen beschikbaar is deze website is lovenswaardig en verdient ook een prachtige ‘papieren uitgave’, waarvoor hij steeds heeft gepleit.
Het werk is een belangrijke bron voor vervolgprojecten in de educatieve en culturele sfeer. Voorzitter Ben van Dam somde heel kort de plannen voor de nabije toekomst op: een seizoenstentoonstelling in het Boerenbondsmuseum (opening 29 maart aanstaande), de Eerdse basisschool die in samenwerking met de Cultuurkade in Veghel en Erfgoed Brabant komend schooljaar een project start over persoonsvorming met de bijzondere Bernard als voorbeeld en de samenwerking met een aantal heemkundige en streekinstanties v.w.b. uitwisseling van materiaal en kennis.
Na afloop lagen de serie boeken met de mooie cassette ter inzage en daar werd door de vele belangstellenden driftig en bewonderend gebruik van gemaakt. Ook was er gelegenheid om de Cuvée Bernard te proeven en onder het genot van een drankje na te praten over deze middag en het werk van Van Dam.
Op 29 maart aanstaande om 11.00 uur is de opening van de seizoenstentoonstelling in het Boerenbondsmusuem in Gemert. Persberichten en uitnodigingen volgen binnenkort.
De boekenserie met prachtige duo-box ter inzage (Foto: A. van de Burgt)
Bernard van Dam kwam speciaal voor deze gelegenheid neergedaald op aarde en sprak zijn ouwe makker Adriaan Marinus nog even. (Foto: A. van de Burgt)
Dhr. Frits van Eerd bladert met bewondering door deel 1 van de zojuist door Ben van Dam aan hem uitgereikte boekenserie Brabants Dorpsleven (Foto: A. van de Burgt)
Dhr. Frits van Eerd licht aan de toehoorders toe waarom hij waarde hecht aan het doorgeven van het verleden aan de nieuwe generaties. (Foto: A. van de Burgt)
Rik van Dam, bakker en brouwer, schenkt de door hem en broer Martijn speciaal gebrouwen Cuvée Bernard uit. (Foto: A. van de Burgt)